Definicja Coachingu

W naszym odczuciu definicja coachingu powinna być z jednej strony bardzo wąska, a z drugiej bardzo pojemna. Słowo "wąska" odnosi się do głównej cechy charakteryzującej coaching. Chodzi o jednoznaczne odróżnienie coachingu od innych sposobów pracy. Słowo "pojemna" oznacza możliwość zawarcia wszystkich podejść (wszystkich rodzajów coachingu) w tej definicji. 
 
Dopiero przy jej rozwinięciu (opisie nurtów) można dodawać bardziej szczegółowe lub charakterystyczne cechy danego nurtu.
 
Ogólna definicja coachingu mogłaby brzmieć następująco.
 
Definicja coachingu:
 
Coaching jest procesem, którego głównym celem jest wzmocnienie Klienta oraz wspieranie Go w samodzielnym dokonywaniu zamierzonej zmiany (w oparciu o własne odkrycia, wnioski i zasoby).
 
Nie można powiedzieć, że coachami są jedynie ci, którzy prezentują podejście holistyczne. Jest wiele podejść i wiele rodzajów coachingu. Holistyczne podejście jest jedną z wielu możliwości. Poza tym, ktoś może robić "coś" holistycznie lub nie-holistycznie, ale to nie koniecznie musi oznaczać, że jest to coaching.
 
Oczywiście istnieją charakterystyczne dla coachingu cechy, które odróżniają tę dyscyplinę od innych dyscyplin zajmujących się rozwojem. Być może warto je wskazać, ponieważ są charakterystyczne dla dziedziny (samej w sobie). W ten sposób łatwiej będzie określić, kto pracuje coachingowo, a kto nie. 
 
Dlatego do definicji proponujemy dodać opis cech charakterystycznych dla coachingu.oto kilka propozycji.
 
Cechy charakterystyczne coachingu, jako dyscypliny:
 
  • JEST DOBROWOLNY

Oznacza to, że nikt i nigdy nie ma prawa przymuszać osoby (potencjalnego klienta) do rozpoczęcia coachingu. Coaching jest jedynie propozycją, na którą każdy potencjalny klient sam wyraża zgodę lub nawet przejawia wyraźną chęć. 

  • WYKLUCZA JAKĄKOLWIEK DYREKTYWNOŚĆ (Np.: ze strony sponsora (płatnika) lub coacha (moderatora procesu)

Oznacza to, że na żadnym etapie procesu nikt i nigdy nie może wymuszać czegokolwiek na kliencie. Jakakolwiek forma nakazowości (dyrektywności) jest złamaniem zasad etycznych charakterystycznych dla procesu coachingowego. 

  • POMAGA LUDZIM UCZYĆ SIĘ, A NIE JEST PO TO, BY ICH UCZYĆ (w ścisłym sensie uczenie, to przekazywanie wiedzy - bliższe mentoringowi)

Oznacza to szczególną dbałość o czystość metody. Klient ma się uczyć, a nie być uczonym lub pouczanym. Klient jest jedynym ekspertem od własnych zasobów, możliwości, życia, decyzji, wyborów, działań, itd. Ma się nauczyć samego siebie w procesie coachingowym i przejąć 100% odpowiedzialności za swoje życie. 

  • JEST ZBUDOWANY NA BAZIE PYTAŃ

Oznacza to, że kluczowym narzędziem są pytania. Chodzi o zadawanie pytań, o budowanie doświadczeń, o zadania, które obudzą na nowo ciekawość odkrywania. To jedno wielkie pytanie. Cały coaching jest jednym wielkim archetypem "znaku zapytania", który już dawno przestaliśmy dodawać do naszych wypowiedzi. Wybraliśmy "wykrzykniki". Znaki zapytania to "kwiat", wykrzykniki to "beton". Coaching jest "kruszeniem betonu" i "sadzeniem kwiatów". 

  • POBUDZA DO MYŚLENIA

Oznacza to, że jednym z podstawowych celów coachingu jest wzbudzenie często uśpionej, zablokowanej lub stłumionej zdolności - myślenia. Kiedy człowiek zaczyna myśleć, zaczyna sam docierać do swojej świadomości. Zaczyna być samoświadomy.

Potrafimy recytować, przypominać sobie i powtarzać w kółko to samo w wielu formach. Ale przypominanie sobie i bezkrytyczne powtarzanie tego samego, nie jest myśleniem. 

Myślenie wymaga wysiłku, wymaga odwagi wątpienia w to, co już odkryte. To nieodzowne. Jeśli bowiem coś przyjmujesz i masz o tym wyrobione zdanie, to nie masz potrzeby stawiać w tej sprawie żadnych pytań, nie ma w tym żadnej tajemnicy i nie masz impulsu, by w tej sprawie myśleć - wszystko jest już "wymyślone", więc po co? 

  • DOKONUJE SIĘ W ATMOSFERZE SZACUNKU I PEŁNEJ AKCEPTACJI DLA WARTOŚCI KLIENTA

Oznacza to, że podczas całego procesu respektowane są wartości klienta. Nie podlegają one jakiejkolwiek ocenie za strony coacha. Coach "ma być ciekawy" klienta, a nie "ma Go zmieniać". Coachowi wolno proponować zadania, w których klient będzie miał szansę dokonać "przeglądu" swych wartości, jednak każdy wniosek i wybór klienta jest uszanowany. Nikt nie ma prawa zmieniać klienta - chyba, że on sam. 

  • JEST NIEROZERWALNIE ZWIĄZANY Z ROZWOJEM KLIENTA

Oznacza to dla klienta podjęcie wyzwania, a nawet ryzyka bycia odkrywcą. Klient ma odkryć mądrość w sobie. Czasem musi przejść przez własną "pustynię", przez prywatną "mgłę". Nikogo tam nie będzie do pomocy. Tylko klient, sam ze sobą "w mroku". Klient musi czasem pójść w zupełne nieznane i w rzeczywistości dokonać tego samemu. Niby ktoś jest obok, niby jest "towarzysz - coach", ale mimo wszystko jest to całkowicie pozorne, ponieważ ten towarzysz nie ma dostępu do wewnętrznej głębi. Nikt tam nie ma wstępu, poza samym klientem. To wygląda mniej więcej tak: jeden pilnuje liny na szczycie góry, gdy drugi "zjeżdża" po tej linie do głębokiej jaskini, 100 metrów w dół. Słyszą się, mają kontakt, ale człowiek w jaskini i tak jest sam.

Rozwój jest ciągłą integracją, wchłanianiem i przetwarzaniem w nowe, by znów zintegrować, wchłonąć i przetworzyć - przekroczyć "stare" i wejść w "nowe". Rozwój to ten proces. Krok za krokiem, na wciąż wyższe poziomy, ku wciąż głębszej głębi. Jest to proces niezmiernie wymagający. Być może z tego powodu, tak niewielu ludzi wybiera rozwój. 

  • PROWADZI DO ŚWIADOMEGO DOKONYWANIA ZMIAN

Oznacza to, że dokonanie jakiejkolwiek zmiany przez klienta, powinno być poprzedzone jego stanem świadomości. To kluczowe w coachingu. Jest to proces zakładający stałą świadomość klienta i w wyniku tego dokonywanie adekwatnych zmian. zanim nastąpi zmiana, klient ma mieć szeroki ogląd potencjalnych skutków pozytywnych lub negatywnych, powiązań, zależności, itp. 

  • SKUPIA SIĘ NA OSIĄGANIU CELÓW

Oznacza to, że cele wyznaczają "azymut" dla całego procesu. Cele są ważne, ale należy pamiętać o różnych "poziomach celów". Czasem cele cząstkowe (zewnętrzne) mogą stać w sprzeczności z głębszymi celami (wewnętrznymi lub długofalowymi). Klient musi określić swoją hierarchię celów na tyle, na ile to możliwe. 

  • PODMIOTEM PROCESU COACHINGOWEGO JEST CZŁOWIEK

Oznacza to, że człowiek jest punktem centralnym. Narzędzia coachingowe i sam proces pełni rolę "służebną", pomocniczą dla osoby. Błędem byłoby tak wielkie skupienie na narzędziach lub procesie, by stracić z oczu klienta. Coaching nie jest "wtłaczaniem klienta na siłę, w jakieś nieludzkie tryby machiny sukcesu". 

  • BAZĄ JEST RELACJA

Oznacza to, że relacja jest jednym z centralnych elementów coachingu. Trudno sobie wyobrazić coaching bez relacji. Należy bardzo precyzyjnie określić granice owej relacji oraz kluczowe normy, wartości dla relacji klienta i coacha (np.: poufność, szczerość, zaufanie, itp.). 

  • KLIENT I COACH PODEJMUJĄ INDYWIDUALNĄ DECYZJĘ O WSPÓŁPRACY (element obustronnego zaufania)

Oznacza to, że zarówno klient, jak i coach podejmują wolną decyzję o współpracy. Zarówno klient, jak i coach ma prawo odmówić drugiej stronie. Nie można w żaden sposób nakazywać relacji lub do niej zobowiązywać, przymuszać. 

  • DLA OCZEKIWANYCH EFEKTÓW (rozwiązań) KLIENT KORZYSTA Z WŁASNYCH (wewnętrznych) ZASOBÓW, TALENTÓW I MOŻLIWOŚCI

Oznacza to, że najważniejsze są zasoby posiadane przez klienta. Można je rozszerzać o inne dostępne, ale bazą są te, które już są posiadane przez klienta. Odpowiednia stymulacja poprzez zadania ma doprowadzić do efektywnego używania talentów i przysparzania nowych. To stwarza dodatkowe możliwości klientowi. 

  • KLIENT SAM PODEJMUJE DECYZJĘ, KTÓRYCH ZASOBÓW ZEWNĘTRZNYCH CHCE UŻYĆ (jeśli odczuwa taką potrzebę)

Oznacza to, że nikt z zewnątrz nie może nakazywać klientowi użycia jakichś zasobów. Klient sam ma poszukiwać i dokonywać wyboru w oparciu o własne wnioski, preferencje, wartości. Jest to kolejny ważny element (sposób) budowania odpowiedzialności w kliencie. 

  • WYZWALA POTENCJAŁ KLIENTA, ABY ZMAKSYMALIZOWAĆ AKTYWNOŚĆ

Oznacza to, że proces ma być tak prowadzony, by wzbudzać klienta, poszerzać jego możliwości (w szerokim rozumieniu). Praca z nawykami i przekonaniami, które "blokują" możliwości klienta jest tu niezbędna. Aktywność powinna pojawić się jako wynik procesu wewnętrznego uwalniania się klienta z "niemocy", a nie z powinności wobec sponsora lub coacha i jakichkolwiek nacisków zewnętrznych.

Aktywność nie oznacza robienia czegokolwiek. Aktywność ma być celowa i adekwatna do potrzeby. Klient uczy się dokonywać wyboru odpowiedniej strategii lub działania, by uzyskać maksymalny wynik. 

  • KLIENT PONOSI PEŁNĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA SWÓJ WYNIK

Oznacza to, że za efekty coachingu odpowiada sam klient. Nikt poza nim samym nie ma prawa ani sobie ich przywłaszczać, ani brać za nie odpowiedzialność. To bardzo ważny element prawidłowo prowadzonego procesu coachingowego. Klient ma wyjść wzmocniony i usatysfakcjonowany, że ma wpływ. Na ile z niego skorzysta, też sam decyduje. 

  • DOBRO CZŁOWIEKA JEST WAŻNIEJSZE NIŻ WYZNACZONE CELE

Oznacza to, że człowiek jest "ponad" celami. Ekologia jest jednym z priorytetów. Jeśli któryś z celów miałby przynieść klientowi szkodę, należy z niego zrezygnować lub dokonać odpowiedniego przedefiniowania tego celu.
                                               
P. Pilipczuk